یائسگی زودرس معمولا زمانی رخ میدهد که شما زودتر از موعد و معمولا کمتر از 40 سالگی، علائم یائسگی را تجربه کنید. وقتی که یک زن یائسگی زودرس را تجربه میکند؛ به غیر از دغدغه افسردگی یا کاهش لذت جنسی، یک دغدغه دیگرهم دارد و آن چییزی نیست جز ناباروری! اکثر زنان بر این باور هستند که بعد از یائسگی دیگر قدرت باروری ندارند؛ این درحالی است که میتوان گفت غیرممکن نیست و حتی ممکن است حتی پس از یائسگی هم باردار شوید. به همین دلیل ما در این مقاله از وب سایت دکتر قاسمی راد قصد داریم در مورد تاثیر یائسگی زودرس بر باروری زنان صحبت کنیم.
چرا زودتر یائسه میشویم؟
کاهش سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون باعث یائسگی میشوند. استروژن چرخه قاعدگی را تنظیم میکند و پروژسترون بدن را برای بارداری آماده میکند. دورههای پیش از یائسگی زمانی شروع میشوند که تولید این هورمونها توسط تخمدانها کاهش مییابد. با گذشت زمان، تولید هورمونهای استروژن و پروژسترون توسط تخمدانها کاهش پیدا کرده و در نهایت به طور کامل متوقف میشود. همزمان با توقف تولید هورمونها، قاعدگی نیز متوقف میشود. علائم یائسگی معمولاً پس از ۴۵ سالگی ظاهر میشوند. با این حال، افرادی که از یائسگی زودرس رنج میبرند، در سنین پایینتری تحت تأثیر این علائم قرار میگیرند.
- سابقه یائسگی زودرس در خانواده
- مصرف برخی داروها
- شیمیدرمانی و پرتودرمانی
- مشکلات کروموزومی و دلایل ژنتیکی
- مجاورت در محیطهای ویروسی
- کشیدن سیگار
- بیماریهایی نظیر دیابت، سل و آبسههای ناحیه لگن
- اختلالات خود ایمنی
- جراحیهای تخمدان در سنین پایین
تشخیص یائسگی زودرس بر اساس آزمایشها
تشخیص یائسگی زودرس تنها بر اساس علائمی مانند قطع قاعدگی یا گرگرفتگی انجام نمیشود و پزشک معمولاً برای بررسی عملکرد تخمدانها و رد سایر بیماریها، چند آزمایش هورمونی را درخواست میکند. اگر خانمی پیش از ۴۰ سالگی دچار قطع قاعدگی یا نامنظم شدن شدید سیکلهای قاعدگی شود، انجام این آزمایشها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مهمترین آزمایشهای تشخیص یائسگی زودرس عبارتاند از:
- FSH (هورمون محرک فولیکول): افزایش سطح FSH یکی از مهمترین نشانههای کاهش عملکرد تخمدانها است. معمولاً اگر این آزمایش در دو نوبت و با فاصله چند هفته انجام شود و مقدار آن بالا باشد، احتمال نارسایی زودرس تخمدان افزایش مییابد.
- استرادیول (Estradiol): کاهش سطح استروژن یا استرادیول نشان میدهد که تخمدانها دیگر مانند گذشته هورمون تولید نمیکنند.
- AMH (هورمون آنتیمولرین): این آزمایش برای ارزیابی ذخیره تخمدان انجام میشود. پایین بودن AMH میتواند نشاندهنده کاهش ذخیره تخمدان باشد، اما به تنهایی برای تشخیص یائسگی کافی نیست.
- LH (هورمون لوتئینهکننده): این هورمون نیز همراه با FSH بررسی میشود تا وضعیت عملکرد تخمدانها بهتر ارزیابی شود.
- TSH و هورمونهای تیروئید: اختلالات تیروئید میتوانند باعث قطع یا نامنظم شدن قاعدگی شوند؛ بنابراین پزشک معمولاً عملکرد تیروئید را نیز بررسی میکند.
- پرولاکتین: افزایش پرولاکتین نیز یکی از دلایل شایع قطع قاعدگی است و باید از یائسگی زودرس افتراق داده شود.
در برخی افراد، پزشک ممکن است آزمایشهای ژنتیکی، بررسی بیماریهای خودایمنی یا سونوگرافی تخمدانها را نیز برای یافتن علت کاهش عملکرد تخمدان درخواست کند.
نکته مهم: تشخیص یائسگی زودرس تنها بر اساس نتیجه یک آزمایش امکانپذیر نیست. پزشک نتیجه آزمایشها را در کنار سن، علائم، سابقه پزشکی و وضعیت قاعدگی بررسی میکند تا تشخیص نهایی را ارائه دهد. بنابراین از تفسیر شخصی نتایج آزمایش خودداری کرده و حتماً با متخصص زنان مشورت کنید.
چرا یائسگی زودرس بر باروری تاثیر دارد؟
یائسگی زمانی اتفاق میافتد که پریود شدن شما متوقف میشود و تخمدانهای شما دیگر تخمک آزاد نمیکنند. پس از یائسگی، شما دیگر توان بارداری طبیعی را ندارید یا حداقل میتوان گفت که شانس شما برای باردار شدن بسیار کمتر است.
حقیقت این است که یائسگی زودرس یا به عبارتی نارسایی زودرس تخمدان، بر توانایی شما برای بارداری تأثیر میگذارند؛ زیرا با وجود یائسگی زودرس شما دیگر تخمکگذاری نمیکنید! با این حال، بارداری یک اتفاق غیرممکن نیست و حتی ممکن است در صورت یائسگی زودرس هم شما باردار شوید. اگر باردار شدن برای شما مهم است، باید با یک متخصص باروری مشورت کنید تا بتواند به شما در این زمینه کمک کند. آیا درباره رابطه کم کاری تیروئید و تاثیر آن بر بارداری اطلاعی دارید؟ پیشنهاد میکنم مقاله “رابطه کم کاری تیروئید با تخمک گذاری و ناباروری و دوران بارداری” را مطالعه کنید.
با وجود یائسگی زودرس آیا بازهم میتوان باردار شد؟
اگر یائسگی زودرس را تجربه میکنید، ممکن است هنوز بتوانید در طول «پیش یائسگی» باردار شوید. این مرحله قبل از قطع کامل پریودهای شماست. با این حال، باروری شما کاهش مییابد، به این معنی که باردار شدن برای شما دشوارتر میشود.
زمانی که به مدت یک سال پریود نشوید، یائسه شدهاید. معمولاً بعد از این مرحله نمیتوانید به طور طبیعی باردار شوید یا حتی احتمال این اتفاق کم است!
مطلب پیشنهادی : علائم یائسگی و بهترین زمان مراجعه به پزشک
اگر یائسگی زودرس داشته باشید، این احتمال وجود دارد که تخمدانهایتان ناگهان دوباره شروع به کار کنند و باردار شوید. این اتفاق در حداکثر ۱۰ درصد از افرادی که یائسگی زودرس در آنها تشخیص داده شده است، رخ میدهد. اگر تخمدانهایتان را برداشته باشید، دیگر اصلا قدرت بارداری ندارید و نمیتوانید باردار شوید.
گزینههای بارداری پس از یائسگی زودرس چیست؟
اگه با وجود یائسگی قصد بارداری دارید، پیشنهاد میکنیم حتما با دکتر انیس قاسمی راد، بهترین متخصص زنان در کرمان، مشورت داشته باشید. شما میتواند از تخصصهای ایشان برای حل کردن مشکل خود استفاده کنید. برای رزرو نوبت باید با شماره 03432224453 تماس بگیرید و یا به راحتی نوبت خود را از طریق دکمه رزرو نوبت ثبت کنید و با دکتر مشاوره داشته باشید.
اگر بعد از یائسگی توان بارداری طبیعی را ندارید، میتوانید از گزینههای درمانی مختلفی برای بارداری استفاده کنید:
-
IVF یا همان لقاح آزمایشگاهی
به یاد داشته باشید که حتی بارداری از طریق لقاح آزمایشگاهی (IVF) پس از یائسگی امکانپذیر است. میتوانید از تخمک اهدائی یا حتی تخمکهای خودتان استفاده کنید. در روش IVF از تخمک و اسپرم برای تولید جنین در آزمایشگاه استفاده میشود. سپس جنینها به رحم شما منتقل میشوند.
-
استفاده از تخمک اهدایی
شاید در برخی از موارد برای مادرشدن به تخمک اهدایی از فرد دیگری نیاز داشته باشید. اگر یائسگی زودرس شما به دلیل چیزی مانند درمان سرطان باشد، ممکن است تخمکهای منجمد داشته باشید که دیگر در چنین شرایطی باید تخمک اهدایی بگیرید؛ زیرا خود شما تخمکهای باکیفیت و قابل قبولی ندارید که توان بارداری داشته باشد. بنابراین زنانی که از یائسگی زودرس رنج میبرند، میتوانند با استفاده از تخمک اهدایی باردار شوند.
-
رحم اجارهای
بااینکه خوشبختانه یائسگی زودرس عملکرد رحم را مختل نمیکند و رحم همچنان میتواند وظیفه بارداری را انجام دهد؛ اما بااینحال برخی از افراد به دلیل داشتن سن بالا، نمیتوانند رحم سالم داشته باشند که بتوانند بارداری را انجام دهد. در چنین شرایطی معمولا باید از رحم اجارهای کمک گرفت. به کمک رحم اجارهای هم شما میتوانید حتی پس از یائسگی باردار شوید و نگرانی بابت این قضیه نداشته باشید.
با این حال، چند نکته مهم وجود دارد:
- در دوران پیشیائسگی (Perimenopause) که ممکن است چند سال قبل از یائسگی کامل آغاز شود، تخمکگذاری هنوز بهصورت نامنظم اتفاق میافتد. بنابراین، اگر رابطه جنسی بدون پیشگیری داشته باشید، هنوز احتمال بارداری وجود دارد.
- اگر کمتر از ۱۲ ماه از آخرین قاعدگی گذشته باشد (یا در زنان زیر ۵۰ سال کمتر از ۲۴ ماه در برخی توصیهها)، نباید تصور کرد که بارداری غیرممکن است و در صورت عدم تمایل به بارداری باید از روشهای پیشگیری استفاده شود.
- بارداری با کمک روشهای کمکباروری (IVF) و استفاده از تخمک اهدایی، حتی پس از یائسگی نیز در برخی زنان امکانپذیر است؛ البته این روش نیازمند ارزیابی دقیق پزشکی است.
سوالات شما:
آیا بعد از یائسگی نیاز به جلوگیری از بارداری وجود دارد؟
اگر یائسگی کامل هنوز تأیید نشده باشد، بله. در دوران پیشیائسگی همچنان احتمال بارداری وجود دارد.
اگر بعد از یائسگی خونریزی رخ دهد، ممکن است باردار باشم؟
خونریزی پس از یائسگی معمولاً نشانه بارداری نیست و باید هرچه سریعتر توسط متخصص زنان بررسی شود، زیرا میتواند علل مختلفی از جمله مشکلات رحم یا دهانه رحم داشته باشد.
آیا تست بارداری بعد از یائسگی قابل اعتماد است؟
در صورت وجود شک به بارداری، تست بارداری قابل انجام است، اما تغییرات هورمونی در برخی زنان یائسه ممکن است بر تفسیر نتایج تأثیر بگذارد؛ بنابراین در صورت مثبت یا مشکوک بودن نتیجه، ارزیابی پزشک ضروری است.
سخن پایانی
یائسگی زودرس معمولا زمانی اتفاق میافتد که شما سن زیر 40 سال دارید. بسیاری از افراد به دلائل مختلف ذکر شده در این مقاله زودتر یائسه میشوند؛ این درحالی است که بیشتر زنان حدود 51 سالگی یائسه میشوند. اگر زیر 45 سال سن دارید و علائم یائسگی مانند قاعدگی نامنظم، لکه بینی بین دورهها، گرگرفتگی یا خشکی واژن را دارید، با پزشک خود مشورت کنید. به غیر از همه این علائم شما با وجود یائسگی زودرس احتمال بارداری کمتری خواهید داشت؛ اما بازهم این اتفاق غیرممکن نیست. فقط باید اگر قصد بارداری دارید، زودتر شرایط خود را برای پزشک مربوطه توضیح دهید. در چنین شرایطی پزشک شما میتواند آزمایش خون تجویز کند و سابقه سلامتی شما را بررسی کند تا بتواند بهترین درمان را برای شما درنظر بگیرد.